Karbon Ayak İzi Nasıl Hesaplanır? Şirketler İçin Adım Adım Yol Haritası
Karbon Ayak İzi Nedir?
İklim değişikliğiyle mücadele kapsamında şirketlerin faaliyetleri sırasında ortaya çıkan sera gazı emisyonlarının ölçülmesi ve yönetilmesi, sürdürülebilirlik çalışmalarının temel unsurlarından biri haline gelmiştir. Bu süreçte en önemli göstergelerden biri karbon ayak izidir.
Karbon ayak izi; bir şirketin faaliyetleri sonucunda doğrudan veya dolaylı olarak atmosfere salınan sera gazı emisyonlarının karbondioksit eşdeğeri (CO₂e) cinsinden hesaplanmasıdır. Bu hesaplama yalnızca mevcut emisyonların belirlenmesini değil, aynı zamanda emisyon azaltım hedeflerinin oluşturulmasını, sürdürülebilirlik performansının izlenmesini ve iklim risklerinin daha etkin yönetilmesini destekleyen önemli bir süreçtir.
Şirketler Neden Karbon Ayak İzini Hesaplamalıdır?
Kuruluşlar karbon ayak izi hesaplaması sayesinde;
- Sera gazı emisyon kaynaklarını belirleyebilir,
- Emisyon kaynaklarını analiz edebilir,
- Enerji verimliliğini artırabilecek alanları tespit edebilir,
- Emisyon azaltım hedefleri oluşturabilir,
- ESG performanslarını destekleyebilir,
- Sürdürülebilirlik raporlama çalışmalarına veri sağlayabilir,
- Paydaş ve müşteri beklentilerine daha etkin şekilde uyum sağlayabilir.
Karbon Ayak İzi Nasıl Hesaplanır?
Kurumsal karbon ayak izi hesaplamasının güvenilir sonuçlar verebilmesi için sürecin sistematik bir şekilde yürütülmesi gerekir.
1. Hesaplama Kapsamını Belirleyin
İlk adım, hesaplamaya hangi şirket, tesis, şube veya faaliyetlerin dahil edileceğinin belirlenmesidir.
Organizasyonel sınırların doğru belirlenmesi, hesaplama sonuçlarının güvenilirliği ve karşılaştırılabilirliği açısından büyük önem taşır.
2. Emisyon Kaynaklarını Belirleyin
Organizasyonel sınırlar belirlendikten sonra sera gazı emisyon kaynakları tespit edilir ve kapsamlarına göre sınıflandırılır.
Scope 1 – Doğrudan Emisyonlar
Kuruluşun sahip olduğu veya kontrol ettiği kaynaklardan oluşan sera gazı emisyonlarını kapsar.
Scope 2 – Satın Alınan Enerjiden Kaynaklanan Dolaylı Emisyonlar
Satın alınan elektrik, buhar, ısı veya soğutma enerjisinin üretimi sırasında oluşan dolaylı emisyonlardır.
Scope 3 – Değer Zincirinden Kaynaklanan Diğer Dolaylı Emisyonlar
Kuruluşun faaliyetleriyle ilişkili olan ve değer zinciri boyunca oluşan diğer dolaylı sera gazı emisyonlarını kapsar.
Kuruluşun faaliyetlerine göre önemli Scope 3 kategoralarının belirlenmesi, karbon ayak izi hesaplamasının daha kapsamlı şekilde yürütülmesine katkı sağlar.
3. Faaliyet Verilerini Toplayın
Karbon ayak izi hesaplamasında kullanılacak verilerin doğru, eksiksiz ve güvenilir kaynaklardan elde edilmesi gerekir.
Bu kapsamda genellikle;
- Elektrik tüketimi verileri,
- Doğalgaz tüketimi verileri,
- Yakıt tüketimi verileri,
- Araç kilometreleri,
- Soğutucu gaz kullanımları,
- Atık verileri,
- İş seyahatleri,
- Lojistik verileri,
- Satın alma bilgileri
gibi faaliyet verileri toplanır.
4. Emisyon Faktörlerini Belirleyin
Toplanan faaliyet verileri, uygun emisyon faktörleri kullanılarak sera gazı emisyonlarına dönüştürülür.
Kullanılacak emisyon faktörlerinin güncel, güvenilir ve hesaplama metodolojisiyle uyumlu olması, hesaplama sonuçlarının doğruluğu açısından önem taşır.
5. Karbon Ayak İzini Hesaplayın
Faaliyet verileri ile emisyon faktörleri eşleştirilerek her faaliyet için sera gazı emisyonu hesaplanır.
Hesaplama sonucunda Scope 1, Scope 2 ve Scope 3 emisyonları ayrı ayrı değerlendirilir ve kuruluşun toplam karbon ayak izi karbondioksit eşdeğeri (CO₂e) cinsinden belirlenir.
6. Sonuçları Değerlendirin ve Emisyon Azaltım Hedefleri Belirleyin
Hesaplama sonuçları analiz edilerek emisyon yoğun faaliyetler belirlenmeli ve iyileştirme alanları tespit edilmelidir.
Bu doğrultuda kuruluşlar, sera gazı emisyonlarını azaltmaya yönelik uygulanabilir hedefler oluşturabilir ve bu hedeflere ulaşmak için gerekli aksiyon planlarını geliştirebilir.
7. Raporlama ve Sürekli İyileştirme
Karbon ayak izi hesaplaması tek seferlik bir çalışma değildir. Emisyonların düzenli olarak izlenmesi, hesaplamaların belirli aralıklarla güncellenmesi ve sonuçların değerlendirilmesi; sürdürülebilirlik raporlaması, ESG çalışmaları ve kurumsal karar alma süreçleri için önemli bir veri altyapısı oluşturur.
A&A Consulting olarak, kuruluşların karbon ayak izi hesaplama süreçlerini uluslararası kabul görmüş metodolojiler doğrultusunda yürütmelerine, emisyon verilerini analiz etmelerine ve sürdürülebilirlik hedeflerini destekleyecek yol haritaları oluşturmalarına danışmanlık hizmeti sunuyoruz.
