GHG Protocol Nedir? Karbon Ayak İzi Hesaplamasında Neden Referans Alınır?
GHG Protocol Nedir?
Günümüzde iklim değişikliğiyle mücadele kapsamında sera gazı emisyonlarının doğru şekilde ölçülmesi ve yönetilmesi, kuruluşların sürdürülebilirlik çalışmalarının en önemli unsurlarından biri haline gelmiştir. Bu nedenle karbon ayak izi hesaplamalarının güvenilir ve uluslararası kabul görmüş bir metodolojiye göre gerçekleştirilmesi büyük önem taşır.
Bu noktada öne çıkan GHG Protocol (resmi adıyla "Corporate Accounting and Reporting Standard"), kuruluşların sera gazı emisyonlarını uluslararası kabul gören yöntemlerle hesaplamasına, raporlamasına ve yönetmesine rehberlik eden, dünya genelinde en yaygın kullanılan karbon muhasebesi metodolojilerinden biridir.
GHG Protocol, ESG ve sürdürülebilirlik çalışmalarında güvenilir bir veri altyapısı oluşturmanın yanı sıra paydaşlara daha şeffaf, tutarlı ve karşılaştırılabilir raporlama yapılmasını da destekler.
GHG Protocol Şirketlere Ne Sağlar?
GHG Protocol;
- Organizasyonel ve operasyonel sınırların doğru şekilde belirlenmesine,
- Emisyon kaynaklarının kapsamlı şekilde belirlenmesine,
- Uygun emisyon faktörlerinin kullanılmasına,
- Hesaplama sonuçlarının daha güvenilir ve karşılaştırılabilir olmasına
rehberlik eder.
Bu sayede kuruluşlar emisyonlarını analiz ederek iyileştirme alanlarını belirleyebilir ve uzun vadeli sürdürülebilirlik hedeflerine yönelik çalışmalarını daha etkin şekilde planlayabilir.
GHG Protocol Kapsamları Nelerdir?
GHG Protocol, sera gazı emisyonlarını üç temel kapsam altında değerlendirir.
Scope 1 – Doğrudan Emisyonlar
Kuruluşun sahip olduğu veya doğrudan kontrol ettiği kaynaklardan oluşan emisyonlardır. Örneğin; şirket araçlarında kullanılan yakıtlar, üretim tesislerinde bulunan kazan ve fırınlarda gerçekleşen yakıt tüketimi, jeneratör kullanımı ve soğutma sistemlerinden kaynaklanan kaçak gaz emisyonları Scope 1 kapsamında değerlendirilir.
Scope 2 – Dolaylı Enerji Emisyonları
Satın alınan enerjinin tüketimi sonucu oluşan dolaylı emisyonlardır. İşletmenin şebekeden satın aldığı elektrik ile dışarıdan temin edilen buhar, ısıtma ve soğutma enerjisinin kullanımı Scope 2 emisyonlarına örnek olarak gösterilebilir.
GHG Protocol, Scope 2 emisyonlarının iki farklı yöntemle hesaplanmasını öngörür: location-based (bölgesel bazlı) yöntem, elektrik şebekesinin ortalama emisyon yoğunluğunu esas alırken, market-based (piyasa bazlı) yöntem, kuruluşun yaptığı sözleşmeli enerji tercihlerini (örneğin yenilenebilir enerji sertifikaları – YEK-G) dikkate alır. Kuruluşların her iki yöntemle hesaplama yaparak sonuçları ayrı ayrı raporlaması (dual reporting) GHG Protocol Scope 2 Guidance kapsamında önerilir.
Scope 3 – Diğer Dolaylı Emisyonlar
Kuruluşun doğrudan kontrolünde olmayan faaliyetlerden kaynaklanan dolaylı emisyonlardır. Tedarikçilerden satın alınan mal ve hizmetler, hammadde temini, ürünlerin taşınması ve dağıtımı, çalışanların iş seyahatleri ve işe geliş-gidişleri, atıkların bertaraf edilmesi, kiralanan varlıklar ile satılan ürünlerin kullanım ve kullanım ömrü sonrasındaki süreçlerden kaynaklanan emisyonlar Scope 3 kapsamında değerlendirilir.
Birçok kuruluşta toplam karbon ayak izinin önemli bir bölümü Scope 3 emisyonlarından oluşmaktadır. Bu nedenle kapsamlı bir karbon ayak izi çalışmasında tüm emisyon kaynaklarının değerlendirilmesi kritik önem taşır.
GHG Protocol ile ISO 14064 Arasındaki İlişki
GHG Protocol ve ISO 14064, birbirini tamamlayan iki önemli referanstır.
GHG Protocol, sera gazı emisyonlarının nasıl hesaplanacağına ilişkin metodolojik çerçeveyi sunarken, ISO 14064 standart ailesi sera gazı envanterinin hazırlanması, raporlanması ve doğrulanmasına yönelik gereklilikleri ortaya koyar. ISO 14064 üç bölümden oluşur: ISO 14064-1 kuruluş düzeyinde sera gazı envanterinin tasarımı ve raporlanmasına, ISO 14064-2 proje bazlı emisyon azaltım veya giderim faaliyetlerine, ISO 14064-3 ise sera gazı beyanlarının doğrulanması ve geçerli kılınmasına ilişkin gereklilikleri tanımlar.
Bu nedenle birçok kuruluş, karbon ayak izi hesaplama süreçlerini daha etkin şekilde yönetebilmek amacıyla GHG Protocol metodolojisini esas almakta, süreçlerini ise ISO 14064 standardı doğrultusunda yürütmektedir.
GHG Protocol, emisyonların hesaplanmasından raporlanmasına kadar tüm sürecin sistematik ve tutarlı şekilde yürütülmesine katkı sağlayan temel metodolojilerden biridir. Bu yaklaşım sayesinde kuruluşlar karbon yönetimi süreçlerini daha etkin planlayabilir, emisyon azaltım fırsatlarını belirleyebilir ve sürdürülebilirlik çalışmalarını daha sağlam bir veri altyapısı üzerine inşa edebilir. A&A Consulting olarak, kuruluşların GHG Protocol'e uygun karbon ayak izi hesaplama ve ISO 14064 uyumlu sera gazı envanteri oluşturma süreçlerinde uzman danışmanlık hizmeti sunuyoruz.
